ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )
73
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )
كوهها كشيد و بر آن دروازههائى از آهن گذاشت و بر هر دروازه نيز كسانى را به پاسدارى گماشت . بعد به پادشاه تركان گفته شد : « انوشيروان تو را فريب داد و كسى را كه دختر خودش نبود به عقد تو در آورد ، و با روى استوارى هم در برابر تو كشيد كه ديگر چارهاى نداشته باشى و كارى از دستت برنيايد . » انوشيروان عدهاى را در نواحى مختلف به پادشاهى نشاند كه صاحب السرير و فيلان شاه و لكز و مسقط از آن جمله بودند . ارمنستان تا هنگام ظهور اسلام همچنان در دست ايرانيان بود . درين مدت بسيارى از سياسجين رفته رفته شهرها و دژهاى خود را ترك گفتند و در نتيجه ، آنها كم كم ويران شدند و خزرها و روميان بر آنها چيرگى يافتند . پس از ظهور اسلام ، مسلمانان نيز بر آن نواحى غلبه كردند .